باحِثَة البادیه، اولین فعال حقوق زنان مصری
باحِثَة البادیه ، نام مستعار مَلَک حِفنی ناصف (1304ـ1337/1886ـ 1918)، دختر حِفنی ناصف . وی از پیروان محمد عبده و پیشگام تبلیغ حقوق زنان در مصر، و یکی از نخستین بانوان مصری بود که در 1321/1903، گواهینامة
نویسنده : ت . فیلیپ ( د.اسلام )
باحِثَة البادیه ، نام مستعار مَلَک حِفنی ناصف (1304ـ1337/1886ـ 1918)، دختر حِفنی ناصف . وی از پیروان محمد عبده و پیشگام تبلیغ حقوق زنان در مصر، و یکی از نخستین بانوان مصری بود که در 1321/1903، گواهینامة آموزگاری ابتدایی دریافت کرد و در مدرسة دخترانة دولتی معلم شد. ازدواجش با عبدالستار الباسل موجب شد که به فَیّوم برود و در آنجا شاهد زندگی زنان روستایی و چادرنشین باشد. باازدواج مجدد شوهرش ، او خود با مسئلة چند همسری ( مردان ) روبرو شد.
تأثیر روشنفکرانة پدر، تربیت حرفه ای و تجربة ازدواجش ، او را برآن داشت که در مقام نخستین بانوی مصری ، علناً از آزادی زنان سخن بگوید. در همین موضوع در الجریدة و مجلات زنان ، نظیر الجنس اللطیف ، مقالاتی نوشت و برای زنان تشکیلاتی به نام «اتحاد النساء التهذیبی » بنیان نهاد. در 1329/1911، در کنگرة مصر در هلیوپولیس ، سخنرانی کرد و برای بهبود وضع زنان برنامه ای ده ماده ای ارائه داد.
افکار او دربارة آزادی ، به یقین تحت تأثیر نوشته های قاسم امین بود؛ هرچند همواره هدفهایش ملایمتر و پایبندی او به هنجارهای اسلامی ، محکم بود. از حجاب دفاع می کرد، اما با چند همسری مردان سخت مخالف بود. باحثه برای تعلیم و تربیت مناسب زنان ، از راه آشنا ساختن آنان با موضوعاتی نظیر بهداشت ، اقتصاد خانواده ، پرورش کودکان ، کمکهای اولیه و غیره و به عبارت دیگر، تعلیم و تربیت آماده کنندة زن برای مادری و ادارة خانواده اهمیت بسیاری قایل بود. او در این امر، بویژه زنان طبقة مرفه را طرف سخن خود قرار می داد و نادانی و تن آسایی آنان را در کنج خانه علت بزرگ ضعف اجتماعیشان می دانست . او شیوة زندگی آنان را، با دید گاهی احساساتی ، با زندگی فعال زن روستایی و چادرنشین مقایسه می کرد. هرچند مبلّغ امکان تحصیلات عالی برای زنان بود، زندگی حرفه ای مستقلی برای آنان در نظر نداشت و با هر پیشنهادی برای شرکت آنان در زندگی عمومی و سیاست مخالفت می کرد. در جریان گرایش عمومی نهضت آزادی زنان در آن هنگام ، او برابری اجتماعی و قانونی زنان و مردان را به عنوان یک اصل نپذیرفت .
منابع تحقیق:
(1) باحثة البادیه ، النسائیات ، قاهره 1328/1910؛
(2) رَوحیّه قلینی ، شاعرات عربیات ، قاهره 1964، ص 37ـ57؛
(3) عمر رضا کحاله ، اعلام النساء فی عالمی العرب والاسلام ، دمشق 1959، ج 5، ص 74ـ101؛
(4) مجدالدین ناصف ، ویرایشگر، آثار باحثة البادیه ، قاهره 1962؛ T. Philipp, "Feminism and nationalist politics in
(5) Egypt", in N. Keddie, L. Beck, eds., Women in the Muslim World, Cambridge, Mass. 1978.
منبع مقاله :
دانشنامه ی جهان اسلام، زیر نظر سید مصطفی میرسلیم، تهران، بنیاد دائره المعارف اسلامی، نشر کتاب مرجع، چاپ سوم، 1386
تازه های مقالات
ارسال نظر
در ارسال نظر شما خطایی رخ داده است
کاربر گرامی، ضمن تشکر از شما نظر شما با موفقیت ثبت گردید. و پس از تائید در فهرست نظرات نمایش داده می شود
نام :
ایمیل :
نظرات کاربران
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}